GDZIE ZNAJDUJE SIĘ?

GDZIE LEŻY NAJWIĘKSZY ARCHIPELAG?

July 24, 2008 - Posted in Uncategorized

Archipelag to morze usiane wy­spami. Wyrazu tego użyto po raz pierwszy w odniesieniu do Morza Egejskiego, na którym leży wiele wysp greckich. Naj­większy archipelag leży na po­łudniowy wschód od Azji. Na tysiącach wysp znajdują się ta­kie kraje, jak Indonezja, wscho­dnia Malezja i Filipiny.

Indonezja składa się z ponad 13 000 wysp, z których zamie­szkane są 3000. Łańcuch wysp rozciąga się na przestrzeni po­nad 500 km od wschodniej czę­ści Półwyspu Malajskiego aż po Nową Gwineę. Wiele wysp Indonezji to wulkany. Wyspy tworzą szeroki łuk na północ od rowu oceanicznego zwane­go Rowem Malajskim.

Dwie wyspy podzielone są pomiędzy Indonezję i dwa inne państwa: część Borneo należy do wschodniej Malezji, druga zaś wyspa należy do Papui-No-wej Gwinei, częściowo nato­miast do Zachodniego Irianu.

Filipiny składają się z 7000 wysp; zresztą 90% kontynen­tów na świecie stanowi jedena­ście wielkich wysp.

Comments Off

GDZIE ZNAJDUJE SIĘ NAJSILNIEJ ZASOLONE MORZE?

July 24, 2008 - Posted in Uncategorized

Najbardziej na świecie zasolone jest Morze Martwe położone na granicy Izraela i Jordanii. Jest ono ponad dziesięciokrotnie bar­dziej zasolone od wód oceanu.

Jest to morze bezodpływowe. Większa część wody spływa do niego z północy rzeką Jordan. Minerały osadzają się na dnie Morza Martwego i dokoła wy­brzeży, łącząc się z solą zawartą w wodzie. Klimat jest bardzo gorący i suchy, tak iż morze wyparowuje. Następuje więc sil­ne stężenie soli w wodzie. Na fotografii widać naturalne osady soli w Morzu Martwym.

Wybrzeża Morza Martwego to najniżej położony punkt na powierzchni Ziemi ? 395 m po­niżej poziomu morza.

Na południu leży Morze Czerwone, najbardziej zasolona część otwartego morza. Zasole­nie jest tu również silne, gdyż woda szybko paruje w promie­niach gorącego słońca, mało zaś jej spływa z otaczającej pustyni.

Comments Off

GDZIE ZNAJDUJE SIĘ NAJGŁĘBSZA CZĘŚĆ OCEANU?

July 24, 2008 - Posted in Uncategorized

Najgłębszą część oceanu odkryła w 1951 r. ekspedycja naukowa na statku ?Challenger”. Echosonda wykazała, że głębokość Rowu Mariańskiego (na południe od Japonii) wynosi 10 900 m. ?Trie-ste”, batyskaf amerykańskiej marynarki wojennej, opuścił się na dno Głębi Challengera.

Rów Mariański należy do licz­nych rowów oceanicznych po­łożonych dokoła wybrzeży Oce­anu Spokojnego. Owe rowy o przekroju w kształcie V biegną równolegle do kontynentu lub linii wysp.

Rowy oceaniczne sięgają w głąb poniżej powierzchni równin abisalnych. Mogą osiągać szero­kość 50-100 km u góry, jednak­że na dnie mają jedynie kilka metrów szerokości. Większość z nich odkryto na dnie Oceanu Spokojnego, występują jednak również w Morzu Karaibskim, w południowym Oceanie Atlan­tyckim i w Oceanie Indyjskim.

Rowy oceaniczne wyznacza­ją strefę, gdzie następuje sub-dukcja (podsuwanie się) dna pod płytę kontynentu. Uczeni badają osady w głębokich ro­wach oceanicznych, które być może pewnego dnia okażą się przydatne do magazynowania szkodliwych odpadów.

Comments Off

GDZIE ZNAJDUJE SIĘ RÓWNINA ABISALNA?

July 24, 2008 - Posted in Uncategorized

?Abisalna”, czyli głębinowa strefa ? to określenie głębi oceanicznych. Równina abisal­na to głębokie dno oceanu. Jak widać na ilustracji, leży ona ok. 4000 m poniżej powierzchni oceanu. Wielkie obszary są pra­wie płaskie. Równinę abisalną nazwano najgłębszą powierzch­nią Ziemi. W niektórych miejs­cach równinę przecinają jednak głębokie rozpadliny i grzbiety śródoceaniczne.

Równina abisalna obejmuje około ²/₃ dna oceanu. Zaczyna się u stóp stromego skłonu kontynentalnego. Tutaj osady opadłe ze skłonu kontynental­nego zostają zbrylone przez błotniste prądy. W miarę od­dalania się od skłonu warstwa osadu staje się na równinie abi-salnej cieńsza, a skłon staje się prawie poziomy.

Nierówności terenu, takie jak wulkany i głębokie rowy, przecinają powierzchnię równi­ny. Dzieje się tak na krawędzi dwóch płyt skorupy ziemskiej. Leżą tu również pojedyncze góry oceaniczne, z których nie­liczne tylko sięgają powierzch­ni oceanu, tworząc wyspy.

Comments Off

GDZIE PRZEPŁYWA PRĄD ZATOKOWY?

July 24, 2008 - Posted in Uncategorized

Prąd Zatokowy (Golfstrom) to ciepły prąd oceaniczny, który po­wstaje w Zatoce Meksykańskiej i przemieszcza się przez Północny Ocean Atlantycki w kierunku Europy.

Prąd Zatokowy wpada do At­lantyku przez Cieśninę Florydz-ką (pomiędzy USA i Kubą). Przepływa w pobliżu wybrzeży Ameryki aż do Przylądka Hat-teras, a następnie zmierza w kie­runku północnowschodnim ku Europie. Na otwartym oceanie kierunek ten wyznaczają wiatry zachodnie.

Szerokość meandrującego prądu wynosi ok. 100 km, prze­ciętna szybkość ? poniżej 1 km/h. Na północy następuje nagła zmiana i Golfstrom ochła­dza się. Ponieważ jest to jedynie prąd powierzchniowy, tempera­tura wody nagle obniża się poni­żej 350 m.

Ciepła woda Prądu Zatoko­wego ma szczególną wagę dla Europy: dzięki niemu porty nie zamarzają w zimie, a ciepły stru­mień sięga na północ od Europy znacznie wyżej niż na wschód od Kanady po przeciwnej stro­nie oceanu, co ma wielkie zna­czenie gospodarcze.

Comments Off

GDZIE ZNAJDUJE SIĘ PAS CISZY?

July 24, 2008 - Posted in Uncategorized

Pasem ciszy nazywali żeglarze dawnych epok strefę równikową, w której częste słabe, o nieokreś­lonym kierunku wiatry, unieru­chamiały żaglowce często na dłu­gie tygodnie.

Pas ciszy stanowił dla żeglarzy wielki kontrast w zestawieniu z pasatami dmącymi ciągle w strefie położonej między zwrotnikami i równikiem. Pół­nocno-wschodnie i południo­wo-wschodnie pasaty wieją w kierunku równika, gdzie ciś­nienie jest niskie i prądy powiet­rza wznoszą się ku górze.

Wznoszące się prądy powiet­rza nad równikiem wywołują długotrwałe opady deszczu. Często występują nieoczekiwane sztormy i burze z piorunami, mimo iż wiatry wiejące nad po­wierzchnią wody są na ogół sła­be. Żegluga w tych warunkach jest trudna, ponieważ wiatr nie niesie statku w żadnym okreś­lonym kierunku.

Położenie pasa ciszy zmienia się zależnie od pory roku. W czerwcu znajduje się on oko­ło 5° na północ od równika (na południe od Zwrotnika Raka), a w grudniu ? około 5° na południe (na północ od Zwrot­nika Koziorożca).

Comments Off

GDZIE PRZEPŁYWA NAJWIĘKSZY PRĄD OCEANICZNY?

July 24, 2008 - Posted in Uncategorized

Prąd oceaniczny o największym zasięgu to Dryft Wiatrów Za­chodnich (zwany również Antark-tycznym Prądem Okołobieguno-wym). Rodzi się on w pobliżu Antarktydy, a jego zimne wody opływają ten kontynent. Kieru­nek jego strumienia zależy od silnych wiatrów zachodnich.

Szerokość Dryftu Wiatrów Za­chodnich zmienia się od 200 do 300 km. Górna jego warstwa płynie z szybkością poniżej 1 km na godzinę. W czasie pomia­rów w Cieśninie Drake’a, w któ­rej prąd przeciska się pomię­dzy Południową Ameryką a An­tarktydą, odnotowano przepływ 270 min m³/s ? szybkość trzy­krotnie większą niż Golfstromu (Prądu Zatokowego).

Kierunek Dryftu Wiatrów Zachodnich wyznaczają silne wiatry zachodnie południowej hemisfery. Noszą one nazwę Ryczących Czterdziestek, ponie­waż dmą na szer. 40-50 °N. Wiatry i prądy oceaniczne napo­tykają na swej dalekiej drodze na południe liczne przeszkody w postaci lądów. Jest to obszar najbardziej burzliwych mórz i najgwałtowniejszych sztormów.

Comments Off